معماری جدید بازار سرب ایالات متحده آمریکا
در سال ۲۰۲۲، واردات سرب آمریکا به اوج پنجساله رسید و همزمان کاهش تولید معدنی و بازیافت را به همراه داشت. در سال 2024 اما ورق برگشت؛ به نحوی که واردات کاهش یافت و تولید معدنی رشد محسوسی را تجربه کرد. طی این سال دوباره سهم بازیافت از عرضه پیشی گرفت و حتی صادرات به رکوردی تاریخی دست یافت. پس از ثبت اوج واردات در سال 2022، واردات طی سال 2023 کاهش یافت؛ بیآنکه تولید از منابع معدنی (تولید اولیه) یا بازیافت تغییر معناداری داشته باشد. این روند نشاندهنده کاهش تقاضای موثر و استفاده از ظرفیت موجودی انبارها بود. در سال 2024 بازار سرب ایالات متحده آمریکا وارد مرحله بازتنظیم ساختاری شد و واردات به ۴۱۴ هزار تن کاهش یافت. در این سال تولید اولیه افزایش پیدا کرد و بازیافت در سطح بالایی باقی ماند؛ اگرچه ساختار عرضه همچنان بر محور تولید ثانویه استوار ماند اما سهم تولید از منابع معدنی نیز تقویت شد. در مجموع این الگو مدلی متوازن و راهبردی را نشان میدهد که بیش از ۷۰ درصد عرضه داخلی بر بازیافت متکی است.
به گزارش روابط عمومی انجمن صنایع و معادن سرب و روی ایران و به نقل از روابط عمومی شرکت مشاوره اقتصادی آرمان آتورپات، سرب در ایالات متحده آمریکا جایگاهی راهبردی و حیاتی در میان فلزات غیرآهنی دارد و به عنوان یکی از ستونهای اصلی امنیت مواد اولیه شناخته میشود. اهمیت آن ناشی از کاربرد گسترده در باتریهای سرب- اسیدی است که زیرساختهای ذخیرهسازی انرژی، خودروهای برقی و سامانههای برق صنعتی را پشتیبانی میکند.
علاوهبراین، شبکه جمعآوری و بازیافت بالغ این کشور باعث شده است بیش از ۷۰ تا ۹۹ درصد باتریهای مصرفشده دوباره وارد چرخه تولید شوند که وابستگی به واردات اولیه را کاهش داده و ثبات و امنیت عرضه را تضمین میکند. در نتیجه، سرب نهتنها از منظر اقتصادی بلکه از دیدگاه استراتژیک، جزو عناصر حیاتی و کلیدی ایالات متحده به شمار میرود و نقش محوری در حفظ بهرهوری و تعادل بازار فلزات غیرآهنی ایفا میکند (این فلز در ماه نوامبر ۲۰۲۵ به لیست عناصر حیاتی این کشور اضافه شده است).
ایالات متحده آمریکا با برخورداری از زنجیرههای بازیافت پیشرفته، شبکههای جمعآوری گسترده و ظرفیت بالای ذوب، در زمره کارآمدترین بازیافتکنندگان سرب در جهان قرار گرفته و به یکی از بزرگترین بازیگران جهانی در تولید و مصرف سرب ثانویه بدل شده است.
بازار سرب آمریکا در نقطه تلاقی فرصتها و محدودیتهای ساختاری قرار دارد. از یک سو، نیاز مستمر به ذخیرهسازی انرژی، توسعه زیرساختهای برق پشتیبان و تداوم تقاضای بخش حملونقل، پشتوانهای پایدار برای مصرف باتریهای سرب- اسیدی ایجاد کرده و از سوی دیگر، رشد فناوریهای جایگزین نظیر باتریهای لیتیومیون و فشارهای زیستمحیطی، فضای رقابتی این بازار را پیچیدهتر ساخته است. با این حال، مزیتهای اقتصادی سرب، نرخ بالای بازیافتپذیری و بلوغ شبکههای جمعآوری و فرآوری در ایالات متحده آمریکا، همچنان این فلز را به یکی از ارکان کلیدی امنیت مواد اولیه در این کشور بدل و جایگاه آن را در ساختار بازار حفظ کرده است.
به طور کلی، ایالات متحده آمریکا با سهمی در حدود ۷ درصد از کل تولید معدنی سرب جهان، جایگاه سومین تولیدکننده معدنی این فلز را در سال ۲۰۲۴ به خود اختصاص داده است؛ جایگاهی که پس از کشورهای چین به عنوان مهمترین تولیدکننده و سپس استرالیا، در رتبههای نخست تولید سرب معدنی جهان قرار میگیرد. در نمودار یک، تجارت فلز سرب ایالات متحده آمریکا قابل مشاهده است و نمودار ۲، ساختار عرضه فلز سرب در ایالات متحده آمریکا را ارائه میدهد.
در سال ۲۰۲۰، واردات سرب به این کشور ۳۸۰ هزار تن بوده؛ در حالی که صادرات در حدود ۲۰ هزار تن به ثبت رسیده است. در همین سال، تولید اولیه فلز سرب آمریکا حدود ۲۹۰ هزار تن بوده؛ در حالی که سهم عرضه بازیافتی به رقم بالای ۱.۰۹ میلیون تن رسیده است. این نسبت به روشنی بیانگر آن است که بیش از ۷۸ درصد از عرضه موثر بازار از مسیر تولید ثانویه تامین شده و بازار سرب ایالات متحده عملا ماهیتی بازیافتمحور دارد؛ بهگونهای که استخراج معدنی در مقایسه با بازار بازیافتی این کشور نقشی حاشیهای ایفا میکند.
شبکه صنعت بازیافت سرب در ایالات متحده آمریکا دارای ساختاری بالغ، به شدت متمرکز و عمدتا مبتنی بر چرخه بسته است که هسته اصلی آن را بخش باتریهای سرب-اسیدی تشکیل میدهد. در این چارچوب، ۹۹ درصد از باتریهای سرب-اسید فروختهشده در بازار آمریکا دوباره جمعآوری شده و با راندمان ۹۵ درصدی بازیافت میشوند؛ موضوعی که سرب را به یکی از موفقترین فلزات از منظر نرخ بازیافت در این کشور بدل کرده است.
صنعت بازیافت آمریکا به شدت یکپارچه بوده و بازیگران محدودی نظیر «Clarios» و «East Penn» کنترل زنجیره جمعآوری، ذوب، پالایش و تولید باتری را در اختیار دارند. در این مدل، یک حلقه مواد شکل گرفته است؛ به طوری که باتریهای مستعمل از طریق شبکه خردهفروشان به واحدهای بازیافت بازمیگردند. سرب پالایششده مستقیما به کارخانههای باتریسازی منتقل میشود و محصولات جدید، دوباره وارد همان چرخه مصرف میشود. این ساختار موجب کاهش وابستگی به واردات سرب اولیه و مصونیت نسبی این بخش از نوسانات بازار جهانی سنگ معدن شده است.
با این حال، در سال ۲۰۲۱ واردات با جهش شدید ۶۰ درصدی به حدود ۶۲۰ هزار تن افزایش یافت؛ در حالی که حجم بازیافت از ۱.۰۹ به ۱.۰۵ میلیون تن کاهش پیدا کرده و تولید اولیه نیز افت را تجربه کرد. این واگرایی آماری، نشانهای مستقیم از اختلال در ظرفیت ذوب ثانویه بوده که علت اصلی آن، تعطیلی کارخانه بزرگ «Exide» در کارولینای جنوبی و محدودیتهای زیستمحیطی اعمالشده توسط (EPA) عنوان شده است؛ محدودیتهایی که بخشی از ظرفیت عملیاتی بازیافت را از مدار خارج کرد و موجب شد شکاف عرضه داخلی از مسیر واردات شمش سرب جبران شود.
در سال ۲۰۲۲، بازار سرب ایالات متحده آمریکا به نقطه اوج واردات در دوره پنجساله مورد بررسی رسید؛ به طوری که حجم واردات با ثبت رقم ۶۵۰ هزار تن، بالاترین سطح این شاخص را نشان داد. این افزایش واردات همزمان با کاهش تولید داخلی رخ داد و در همین سال، میزان بازیافت به یک میلیون تن رسید. در چنین شرایطی، تقاضا برای باتریهای سرب-اسیدی نیز تحت تاثیر بازگشت تولید خودرو و رشد فروش در دوران پساکرونا افزایش یافت و فشار مضاعفی بر توازن عرضه و تقاضا وارد کرد.
در ادامه و طی سال ۲۰۲۳، واردات سرب آمریکا از سطح ۶۵۰ هزار تن به ۵۳۰ هزار تن کاهش یافت که معادل افتی در حدود ۱۸ درصد بود؛ در حالی که تولید اولیه در سطح ۲۶۰ هزار تن و بازیافت در حدود یک میلیون تن عملا بدون تغییر باقی ماندند. در این سال کاهش واردات نه از مسیر افزایش عرضه داخلی بلکه از طریق کاهش تقاضای موثر و استفاده از ظرفیت موجودی انبارها محقق شد.
در همین سال، دادههای بورس فلزات لندن حاکی از آن است که ذخایر جهانی سرب وارد فاز افزایشی شدند و بازار به وضعیت مازاد عرضه سوق پیدا کرد؛ عاملی که به تضعیف نیاز وارداتی ایالات متحده دامن زد.
در سال ۲۰۲۴، بازار سرب ایالات متحده آمریکا وارد مرحلهای متمایز از بازتنظیم ساختاری شد که مهمترین نمود آن، کاهش محسوس واردات به سطح ۴۱۴ هزار تن بود؛ کاهشی که با افت حدود ۲۲ درصدی نسبت به سال قبل از آن همراه شد. در همین دوره و در سال ۲۰۲۴، تولید اولیه با رشد ۱۰ درصدی به حدود ۲۹۰ هزار تن رسید؛ در حالی که بازیافت سطحی بالای یک میلیون تن را ثبت کرد.
ساختار عرضه در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که اگرچه ستون اصلی عرضه همچنان تولید ثانویه باقی مانده اما بخش تولید اولیه نیز مسیر توسعه را طی کرده است. در بعد روابط تجاری، تحلیل تعاملات سرب میان ایالات متحده آمریکا و مکزیک بیانگر آن است که مکزیک یکی از شرکای اصلی تامینکننده سرب وارداتی آمریکا به شمار میرود و در سالهای اخیر، بخش قابلتوجهی از ضایعات سربی حاصل از زنجیره بازیافت باتریهای سرب-اسیدی آمریکا در این کشور بازیافت شده است.
این رابطه تجاری در بستری صنعتی شکل گرفته است که در آن، شرکتهای باتریسازی و بازیافت در آمریکا به دلیل مقررات زیستمحیطی سختگیرانه داخلی و هزینه بالای فرآوری، بخشی از باتریهای مصرفشده را به مکزیک صادر میکنند.
در مجموع، میتوان نتیجه گرفت که بازار سرب ایالات متحده آمریکا ساختاری مبتنی بر ترکیب تولید اولیه محدود، بازیافت ثانویه گسترده و تجارت منطقهای هدفمند دارد؛ ساختاری که در آن بیش از ۷۰ درصد عرضه داخلی از مسیر بازیافت باتریهای سرب-اسیدی تامین میشود و به طور کلی، مدلی متوازن و راهبردی را شکل داده است که با اتکا بر توانمندی داخلی، بازیافت تکنولوژیک و مدیریت واردات و صادرات، امنیت عرضه و بهرهوری بازار سرب آمریکا را تضمین میکند./فلزات آنلاین
۱۴۰۴/۱۱/۲۳، ۰۹:۴۰:۵۸ 4
اخبار مرتبط
